Muzekitap
Muzekitap
2000 yaklaştıkça dünyada müze yapıları, Türkiye'de ise müzesizlik tasaları yükselmektedir. Üstelik bu sırada dünya müzeleri de yerlerinde saymamakta, hızla dönüşmektedir. Tarihin bu etkili sahneleri, çağdaş tarih senaryolarına göre yeniden ve yeniden kurulmaktadır. O nedenle düşlediğimiz modern müze yerini çoktan terketmiştir. Artık müze, görkemli bir gösteri merkezi kadar, bir sanat ürününü, hatta müze kavramının kendisini tarih bağlamında tartışan gösterişsiz bir düşünce de olabilir. Gerçekten çok öncelikli olması gereken böyle düşünceler için bile sanatın tanıklığı zorunludur. Oysa bu tanıklık için de, yerli bir birikim, bir gelenek oluşmamıştır. 1950-2000 Türkiye'de Çağdaş Sanat başlıklı bu müzekitap, Galeri Nev'in aynı zamanda onbeşinci yılını doldurduğu 2000 yılını simgelemek üzere, 2000 eserin reprodüksiyonunu içermektedir. Neredeyse tamamı galeri sergilerinden derlenmiş olduğundan, aynı zamanda hem Nev'in tarihinin, hem de Nev'in yoğunlaştığı tarihin (1950-2000) bir tür kaydı, kütüğü, seçkisi gibidir. Elbette eksiksiz bir arşiv oluşturmak niyetiyle değil, hep eksik kalacak arşivin bir cildi olarak hayal edilmiştir. Müzekitap tasarısının bir esin kaynağı da, şu sıralarda belki yayımlandığı zamandan (1947) daha güncel olan André Malraux'nun Hayali Müze'si olmuştur. Her ne kadar müzekitap, giriş bölümünde açıklandığı gibi, Malraux'nun tam aksine, bir tarih kurgusu önermiyorsa da, kitabının uyandırdığı müze müzakerelerine bir çağrı gibi de düşünülmüştür. Ama daha da önemlisi, müzekitap, kapsadığı eserleri sergilendikleri duvarlardan kurtararak sanatı düşünen herkesin ilgisine sunabilmek, kültürel hoyratlıktan onları esirgeyebilmek, sanatçılarını tarihle buluşturabilmek gibi umutlarla yayımlanmıştır. Bu umutlarımızın diri kalmasına yardımcı olan ve onbeş yıldır Nev'i bizimle paylaşan sanatçılarımıza, izleyicilerimize ve arkadaşlarımıza teşekkür ederiz.
1 Mayıs 2004'te Ankara Galeri Nev’de açılan "Yirminci Kuruluş Yıldönümü" sergisi Nev’in kuruluşundan bu yana düzenli olarak sergilediği sanatçıların eserlerinden oluştu. Yalnızca galerinin tarihine değil, Türkiye’de çağdaş sanatın tarihine de bir bakış niteliği taşıyan sergide, aralarında Alev Ebüzziya, Erol Akyavaş, Nejad Devrim, Mübin Orhon, Ergin İnan, İlhan Koman, Yüksel Arslan ve Fikret Mualla’nın da bulunduğu bir çok sanatçının eserleri sergilendi. Ayrıca, 2000’deki onbeşinci yılında, önceki sezonlarda Galeri Nev’de sergilenmiş 2000 eserin röprodüksiyonundan oluşan 2 ciltlik seyyar müze “Müzekitap”ı yayımlayan Nev, bu kez de 1984 yılından bu yana Galeri Nev’de açılan sergilere eşlik eden ve bir çoğu basıldıktan kısa bir zaman sonra tükenen katalog metinlerini derledi. Bu kataloglarda yer alan metinlerin Ali Artun'un editörlüğünde “Resme Bakan Yazılar” da biraraya gelmesi, herşeyden önce Nev sergilerini yeniden izlemek, resimlere tekrar bakmak için bir davetiye. Diğer yandan, metinlerin biraraya gelmesi, yalnızca yazarları ve üzerlerine düşündükleri sanatçıları hatırlatmakla kalmıyor, onları çağırıp buluşturan galerinin yirmi yıllık hatıratını da sunuyor.
Galeriye gelen herkes merak eder: “Elinizde başka ne var ?” 200. Sergi Galeri Nev’in ‘elinde’ bulunan, spotların altında sergilenen değil, deponun karanlığında beklemekte olan eserlerden derlendi. Nev, sergilerini konsinye eserlerle açsa da, temsil ettiği sanatçıların çalışmalarından önemli örnekleri galeride sürekli olarak bulundurmaya çaba gösterdi. Böylece izleyici ve koleksiyonerler, ilgilendikleri sanatçıların eserlerine her zaman ulaşabildiler. Ayrıca bu eserler, tarihçi ve eleştirmenler, sergileri kaçıran ilgililer ve tabii “Yaz Sergileri”nin müdavimleri için de Nev’de kaldı. Sezon içinde açılan sergilerin bir özeti olarak düzenlenen ve tüm yaz boyunca aralıksız süren “Yaz Sergileri” her yıl, farklı dönemlerden sanatçıların çalışmalarını birbirleriyle ilişkilendirerek izlemenin ortamını yarattı. Nev, kuruluşundan bu yana koleksiyon yapmasa da, kimi sanatçılar zaman zaman eserlerini Nev’e armağan da ettiler. Özellikle ‘eskinin’ ressamları, atölyelerini ziyaret eden, sergilerini açan, arşivlerini düzenleyen, kataloglarını basan galerilerine sembolik de olsa bir armağan vermeyi âdetten bildiler. Ayrıca bazı koleksiyonerler, Nev’in temsil ettiği sanatçıların, çeşitli nedenlerle ellerinden çıkarmak istedikleri eserlerini galeriye emanet ettiler. Bunlara, Nev’in editörlüğünde gerçekleştirilen özgün baskıların galeri arşivleri için korunan edisyonları da eklendi. Böylece seneler içinde herkesin merakını çelen o arka odada sayısız eser birikti... 200. Sergi sırasında bu eserlerden yapılan 200 eserlik bir seçkiyi izlemek her şeyden önce Nev’in ve izleyicilerinin belleğini tazelemek amacını taşıyor. Bu eserleri bir arada görmek, yirmi yılı aşkın bir zamandır izlenen sergi programının arkasındaki düşünceyi de aydınlatıyor. Dolayısıyla 200. Sergi, Nev’in tarihi ile Nev’in sergilediği tarihe bir arada göz atabilmenin olanağını sunuyor. Ayrıca 200 eserlik sergi, Avrupa sanat piyasası özel galeriler tarafından örgütlenmeye başlamadan önce popüler olan, on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıl Salon Sergileri’ne bir gönderme niteliği taşıyor. 200. Sergi, Galeri Nev’in ilk sergisini açtığı Mayıs 1984’ten tam yirmi üç yıl sonra, 11 Mayıs 2007’de, açılıyor. Nev’de bugüne dek yer alan 200 sergiye bakış niteliği taşıyan bir gazete de 200. Sergi’ye eşilk ediyor. Ayrıca Galeri Nev, bu sergi vesilesiyle 2005’te Cenevre’de vefat eden ve Yves Klein, Jean Fautrier gibi adları sanat dünyasına tanıtan ünlü galerici Sami Tarıca’nın anılarını yayımlıyor. Nev’in, koleksiyonerlerinin ve izleyicilerinin “hafıza”sı olarak nitelendirilebilecek 200. Sergi, 11 Eylül’e kadar Ankara Galeri Nev’de devam ediyor.
İlk baskısı 2004 yılında Galeri Nev’in "Yirminci Kuruluş Yıldönümü" sergisi kapsamında, Ali Artun editörlüğünde gerçekleşen “Resme Bakan Yazılar”, bu kez Deniz Artun editörlüğünde iki cilt olarak yayımlanıyor. 1984’ten başlayarak Galeri Nev’de açılan ikiyüzü aşkın sergi dolayısıyla hazırlanan ve bugün pek çoğu tükenmiş olan katalog metinlerinin derlendiği bu iki ciltlik kitapta, aralarında Yaşar Kemal’den Orhan Pamuk’a 56 yazar tarafından; Abidin Dino’dan Erol Akyavaş’a 36 sanatçı üzerine kaleme alınmış toplam 89 metin yer alıyor. Okuyuculara 10 Aralık 2010 tarihinde sunulacak “Resme Bakan Yazılar” aynı zamanda NEVARŞİV'in de açılışına eşlik ediyor. NEVARŞİV çeyrek asrı aşkın zamandır Galeri’de biriken 2000 kitap ve dergi ile 5000’nin üzerinde belgeyi okuyuculara, araştırmacılara ve öğrencilere açıyor. Özellikle Galeri’nin temsil ettiği sanatçılara, Türkiye’de ve dünyada Modernizm’e, galeri ve müze tarihine, ve 19. yüzyılın sanat başkenti Paris’e odaklanan kapsamlı bir seçkiden oluşan NEVARŞİV aynı zamanda bir dizi yayına da kaynaklık ediyor. Bu yayınlardan ilkini, 1998 yılında Nev editörlüğünde hazırlanan “Mehmet Güleryüz” kitabının, yazar ve sanat tarihçisi Nan Freeman tarafından genişletilerek kaleme alınan ikinci baskısı oluşturuyor. NEVARŞİV’in ikinci yayını “Resme Bakan Yazılar”ı ise 1996 yılında Sainsbury Koleksiyonu’nun ilk kez Türkiye’de sergilenmesi dolayısıyla hazırlanan Mübin Orhon kitabının yine genişletilmiş ikinci baskısı izleyecek. Böylece NEVARŞİV ve kitapları Galeri Nev’in yirmi altı yıllık hatıratını canlandıracak; Nev sergilerini yeniden izlemek, sanatçıları hatırlamak ve resimlere tekrar tekrar bakmak mümkün olacak.